Ngân hàng như một dịch vụ bước vào kỷ nguyên mới: Những điều ngân hàng cần biết về tương lai của mô hình này

Ngân hàng như một dịch vụ, hay BaaS, từng được quảng bá là một cơ hội dành cho ba bên. Các ngân hàng cộng đồng có thể thu hút tiền gửi và tạo doanh thu phí, các công ty fintech có thể ra mắt sản phẩm nhanh hơn, còn các nhà cung cấp công nghệ có thể kết nối hai phía.

Vài năm sau, thị trường BaaS đã thay đổi đáng kể. Một số ngân hàng đã thu hẹp hoặc chấm dứt hoạt động hợp tác với các công ty fintech, trong khi nhiều nhà cung cấp phần mềm trung gian đã hợp nhất, chuyển hướng hoặc rời khỏi thị trường. Đồng thời, các cơ hội mới đang xuất hiện thông qua giấy phép ngân hàng, stablecoin và những nền tảng công nghệ được xây dựng riêng cho hoạt động ngân hàng đối tác.

Tương lai của BaaS sẽ phụ thuộc vào cách các ngân hàng quản lý rủi ro tài chính, đầu tư vào công nghệ và chuẩn bị cho môi trường fintech cạnh tranh hơn.

Thực trạng của mô hình Ngân hàng như một dịch vụ

Hoạt động giám sát ngân hàng liên bang ngày càng tập trung vào các rủi ro tài chính có thể đo lường. Sự thay đổi này có thể giúp một số ngân hàng đối tác linh hoạt hơn, nhưng không loại bỏ nhu cầu về hoạt động giám sát chặt chẽ.

Kết quả tài chính gần đây của các ngân hàng hợp tác với các công ty cho vay fintech cho thấy những vấn đề liên quan đến đối tác có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận nhanh chóng như thế nào. Các biện pháp tăng cường tín dụng, mức độ tiếp xúc với hoạt động cho vay, vấn đề đối soát và những điểm yếu trong công tác giám sát chương trình đều có thể tạo ra rủi ro đáng kể đối với bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh.

Sự sụp đổ của những doanh nghiệp lớn trong ngành cũng cho thấy các điểm yếu trong vận hành có thể gây hậu quả trong thời gian dài sau khi quan hệ hợp tác bắt đầu. Do đó, ngân hàng phải đánh giá cả các yêu cầu pháp lý hiện tại lẫn khả năng các cơ quan quản lý trong tương lai có thể đưa ra quan điểm khác về những quyết định được thực hiện ngày hôm nay.

Điểm cần ghi nhớ: Môi trường pháp lý có thể bớt hạn chế hơn ở một số lĩnh vực, nhưng BaaS không phải là hoạt động kinh doanh ít rủi ro. Các ngân hàng cần có chuyên môn, cơ chế kiểm soát và nguồn lực phù hợp để quản lý quan hệ với các công ty fintech một cách có trách nhiệm.

Giấy phép ngân hàng có thể làm thay đổi mô hình ngân hàng đối tác

Trong nhiều năm, các công ty fintech có rất ít lựa chọn thay thế việc hợp tác với những ngân hàng hiện hữu. Việc thành lập ngân hàng mới gặp nhiều khó khăn, còn các thương vụ mua lại có sự tham gia của công ty fintech chịu sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý. Vì vậy, quan hệ hợp tác trở thành cách thức thực tế nhất để nhiều doanh nghiệp cung cấp sản phẩm tiền gửi, thanh toán, cho vay và thẻ.

Tình hình đó đang thay đổi. Các cơ quan quản lý đã thể hiện sự sẵn sàng cao hơn trong việc xem xét hồ sơ xin cấp giấy phép và bảo hiểm tiền gửi mới, bao gồm các hồ sơ liên quan đến công ty cho vay công nghiệp và ngân hàng ủy thác chuyên biệt. Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ Hoa Kỳ cũng ủng hộ cách diễn giải rộng hơn đối với một số hoạt động của ngân hàng ủy thác.

Tuy nhiên, việc được cấp giấy phép không diễn ra một cách tự động. Các cơ quan quản lý vẫn tiếp tục từ chối những hồ sơ không đáp ứng yêu cầu, đồng thời các công ty fintech vẫn phải chứng minh năng lực quản trị, quản lý rủi ro và tài chính phù hợp.

Điểm cần ghi nhớ: Một công ty fintech từng phụ thuộc vào ngân hàng tài trợ có thể quyết định xin cấp giấy phép riêng trong tương lai. Các ngân hàng phải cân nhắc khả năng những đối tác thành công nhất của mình sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp.

Vì sao các nhà cung cấp phần mềm trung gian mất dần ảnh hưởng

Các công ty phần mềm trung gian đã góp phần phổ biến BaaS bằng cách cung cấp công nghệ kết nối các chương trình fintech với một hoặc nhiều ngân hàng đối tác. Những nhà cung cấp này thường cung cấp giao diện lập trình ứng dụng, hạ tầng tài khoản và dịch vụ quản lý chương trình.

Mô hình này giúp các công ty fintech dễ dàng ra mắt sản phẩm tài chính hơn, nhưng đồng thời cũng đặt ra các câu hỏi về trách nhiệm, động lực kinh doanh và quyền sở hữu rủi ro. Trong giai đoạn hoạt động thực thi pháp luật được đẩy mạnh, các cơ quan quản lý tập trung đáng kể vào việc liệu ngân hàng có thực sự hiểu và giám sát đầy đủ các chương trình vận hành thông qua nền tảng của mình hay không.

Tiếp đó là quá trình hợp nhất trong ngành. Một số nhà cung cấp nổi bật đã thất bại, trong khi những doanh nghiệp khác được mua lại hoặc tái định vị. Các công ty vẫn đang hoạt động ngày càng tập trung vào việc bán công nghệ trực tiếp cho ngân hàng, thay vì đóng vai trò trung gian chính giữa ngân hàng và công ty fintech.

Điều này củng cố quan điểm rằng các chương trình fintech nên duy trì mối quan hệ trực tiếp với ngân hàng đối tác. Sự tương tác trực tiếp có thể mang lại mức độ minh bạch cao hơn về tuân thủ, vận hành, dịch vụ khách hàng và quản lý rủi ro.

Các ngân hàng BaaS chuyên biệt đang tự xây dựng công nghệ

Nhiều thách thức liên quan đến phần mềm trung gian bắt nguồn từ những hạn chế của các hệ thống ngân hàng lõi cũ. Các ngân hàng nhỏ thường phải kết hợp nền tảng ngân hàng lõi truyền thống với nhiều công cụ của bên thứ ba, tạo ra môi trường công nghệ phức tạp và tốn kém để duy trì.

Một nhóm ngân hàng mới tập trung vào BaaS đã lựa chọn cách tiếp cận khác bằng việc phát triển các nền tảng công nghệ dành riêng cho hoạt động ngân hàng đối tác. Những tổ chức này hướng đến việc kiểm soát nhiều hơn hạ tầng của mình, giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp rời rạc và cung cấp sản phẩm tài chính thông qua các giao diện lập trình ứng dụng hiện đại.

Chiến lược lấy công nghệ làm trọng tâm đã trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng đối với các ngân hàng muốn hỗ trợ các chương trình fintech ở quy mô lớn. Chiến lược này cũng có thể cải thiện khả năng nắm bắt hoạt động tài khoản, giám sát giao dịch, lập báo cáo và vận hành tuân thủ.

Stablecoin đang tạo ra những cơ hội mới cho BaaS

Sự phát triển của stablecoin đang tạo ra một thay đổi lớn khác trong hệ sinh thái dịch vụ tài chính. Các công ty mới đang sử dụng stablecoin để xây dựng các sản phẩm thanh toán và ngân hàng trên phạm vi toàn cầu ngay từ đầu, thay vì chỉ dựa vào các tổ chức tài chính truyền thống.

Các dịch vụ dựa trên stablecoin đặc biệt hấp dẫn đối với thanh toán xuyên biên giới, kiều hối và những thị trường mà hạ tầng ngân hàng truyền thống còn hạn chế hoặc khó tiếp cận. Các sản phẩm thuộc nhóm này có thể cung cấp ví, tài khoản thanh toán, quyền tiếp cận thẻ hoặc các dịch vụ tài chính khác thông qua tài sản kỹ thuật số được liên kết với tiền pháp định.

Mặc dù một số công ty stablecoin có thể giảm mức độ phụ thuộc vào ngân hàng truyền thống, họ vẫn cần những năng lực ngân hàng quan trọng. Các năng lực này có thể bao gồm chuyển đổi tiền pháp định, tiếp cận tài khoản, phát hành thẻ thanh toán, dịch vụ quyết toán, hỗ trợ tuân thủ và kết nối với các mạng lưới thanh toán nội địa.

Điểm cần ghi nhớ về kinh doanh: Stablecoin có thể thay đổi cách các sản phẩm tài chính được xây dựng, nhưng không loại bỏ nhu cầu về hạ tầng ngân hàng đáng tin cậy. Những ngân hàng phát triển được các năng lực phù hợp vẫn có thể là đối tác có giá trị trong nền kinh tế stablecoin.

BaaS đang chuyển đổi thay vì biến mất

Thị trường BaaS hiện không còn giống ngành đã hình thành vài năm trước. Một số ngân hàng đã rời khỏi lĩnh vực này, trong khi những ngân hàng khác củng cố hoạt động sau khi giải quyết các thách thức về tuân thủ và quản lý rủi ro.

Các nhà cung cấp phần mềm trung gian không còn giữ vai trò trung tâm như trước, còn những ngân hàng lấy công nghệ làm nền tảng đang cạnh tranh bằng cách sở hữu nhiều hơn hạ tầng của mình. Trong khi đó, khả năng được cấp giấy phép ngân hàng đã mang đến cho các công ty fintech thêm một lựa chọn chiến lược.

Stablecoin cũng khuyến khích các doanh nhân phát triển những sản phẩm tài chính có phạm vi tiếp cận toàn cầu ngay từ đầu. Tổng hợp lại, những thay đổi này đang định hình lại cách ngân hàng và công ty fintech thiết lập quan hệ hợp tác.

Những câu hỏi ngân hàng nên đặt ra trước khi tham gia BaaS

BaaS vẫn có thể mang lại những cơ hội đáng kể, nhưng ngân hàng nên đánh giá liệu mô hình này có phù hợp với chiến lược và năng lực của mình hay không. Trước khi triển khai hoặc mở rộng chương trình, lãnh đạo ngân hàng nên cân nhắc các câu hỏi sau:

• Những hoạt động BaaS nào phù hợp nhất, chẳng hạn như tiền gửi, cho vay, phát hành thẻ, xử lý thanh toán hoặc dịch vụ tài khoản?
• Hoạt động BaaS sẽ hỗ trợ chiến lược kinh doanh tổng thể của ngân hàng như thế nào?
• Ngân hàng có công nghệ, nhân sự tuân thủ, chuyên môn quản lý rủi ro và nguồn vốn cần thiết để quản lý các chương trình fintech hay không?
• Ngân hàng sẽ giám sát hiệu quả hoạt động của bên thứ ba, hoạt động của khách hàng và các nghĩa vụ pháp lý như thế nào?
• Điều gì sẽ xảy ra nếu một đối tác fintech lớn được cấp giấy phép riêng hoặc chuyển sang một nhà cung cấp dịch vụ ngân hàng khác?
• Ngân hàng nên cân nhắc những phương án chiến lược nào thay cho việc triển khai hoạt động kinh doanh BaaS?

Tương lai của hoạt động ngân hàng đối tác

Ngân hàng như một dịch vụ chưa biến mất, nhưng giai đoạn tăng trưởng dễ dàng đã kết thúc. Những cơ hội lớn nhất nhiều khả năng sẽ thuộc về các ngân hàng hiểu rõ mức độ chấp nhận rủi ro của mình, đầu tư vào hạ tầng hiện đại và xây dựng quan hệ trực tiếp, minh bạch với các đối tác fintech.

Khi cạnh tranh gia tăng và các công ty fintech có thêm nhiều lựa chọn, ngân hàng sẽ cần cung cấp nhiều hơn chỉ là quyền tiếp cận giấy phép. Các nhà cung cấp BaaS thành công sẽ kết hợp công nghệ đáng tin cậy, năng lực tuân thủ vững chắc, trách nhiệm rõ ràng và các dịch vụ tài chính chuyên biệt.

Những tổ chức tiếp cận BaaS như một hoạt động kinh doanh chiến lược dài hạn, thay vì một nguồn doanh thu phí nhanh chóng, sẽ có vị thế tốt hơn để hưởng lợi từ giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường.

Nguồn: Thefinancialbrand.com